ΕΣ/Ζ ΚΛΙΜΑΚΙΟ/554/2022
Τύπος: Νομολογία Ελεγκ. Συνεδρίου
Ανάθεση υπηρεσιών καθαριότητας.(...)Με δεδομένα αυτά και υπό το φως των ουσιαστικών παραδοχών της ως άνω 38/2021 απόφασης του Διοικητικού Εφετείου Λάρισας, το Κλιμάκιο κρίνει ότι μη νομίμως κατακυρώθηκαν οι ελεγχόμενες υπηρεσίες, και δη στο σύνολό τους (Τμήματα 1-5), στην εταιρεία «…». ομοίως πλημμελείς παρίστανται οι οικονομικές προσφορές για το σύνολο των Τμημάτων λόγω μη νόμιμου υπολογισμού του διοικητικού κόστους, καθόσον δεν συμπεριλαμβάνεται σ’ αυτό το κόστος ασφάλισης αστικής ευθύνης ούτε το κόστος εξοπλισμού της αναδόχου εταιρείας. Εξάλλου, καθ΄ υπέρβαση των άκρων ορίων της διακριτικής της ευχέρειας η Επιτροπή Διαγωνισμού παρέλειψε να καλέσει την ανάδοχο εταιρεία για παροχή εξηγήσεων κατά την εκ πρώτης όψεως εκτίμηση της οικονομικής προσφοράς της, δοθέντος ότι το ως άνω μη εύλογα χαμηλό ποσό εργολαβικού κέρδους αποτελεί ένδειξη αντικειμενικά ικανή περί ενδεχόμενης ύπαρξης υπερβολικά χαμηλής προσφοράς, που υποχρεώνει την Επιτροπή Διαγωνισμού να ενεργοποιήσει τη διαδικασία του άρθρου 88 του ν. 4412/2016 Κατ’ ακολουθίαν, το Κλιμάκιο κρίνει ότι οι ανωτέρω ουσιώδεις πλημμέλειες καθιστούν την ελεγχόμενη διαγωνιστική διαδικασία μη νόμιμη και για τον λόγο αυτό κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης μεταξύ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και της εταιρείας «..Ε.Ε.» για την ανάθεση των υπηρεσιών καθαριότητας των χώρων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας για τα έτη 2020, 2021 και 2022.
Ιστορικό Αναθεωρήσεων (Πιλοτική Εφαρμογή)
Σχετικά Έγγραφα
ΕΣ/ΕΛΑΣΣΟΝΑ ΟΛΟΜ/110/2023
ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑΣ.(...)ζητείται η αναθεώρηση της 1605/2022 απόφασης του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου (...)Νομίμως, επίσης, κρίθηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση ότι οι οικονομικές προσφορές της προσφεύγουσας για το σύνολο των Τμημάτων του διαγωνισμού παρίστανται πλημμελείς, λόγω μη νόμιμου υπολογισμού του εργοδοτικού κόστους, αφού, κατά παράβαση των οικείων διατάξεων της εργατικής νομοθεσίας και της διακήρυξης (ενδ. περ. 23 του Κεφ. Δ του Παρ. Α, άρθρο 1.3 περ.iii), δεν συμπεριλήφθηκε σε αυτό το κόστος αντικατάστασης των αντικαταστατών, γεγονός το οποίο και η ίδια συνομολογεί. Τυγχάνει δε απορριπτέος ως αβάσιμος ο ισχυρισμός της προσφεύγουσας ότι η εταιρεία συμμορφώθηκε πλήρως με τους όρους της διακήρυξης, η οποία αποτελεί το κανονιστικό πλαίσιο του διαγωνισμού, συμπεριλαμβάνοντας στην προσφορά της τα αναγραφόμενα στους οικείους πίνακες της διακήρυξης ποσά του εργοδοτικού κόστους, καθόσον τα εν λόγω ποσά μόνον ως ενδεικτικά μπορούν να θεωρηθούν, όπως άλλωστε τούτο ρητά αναφέρεται στο σώμα αυτής (άρθρο. 1.3 περ. iii) και συνομολογείται από την ίδια την προσφεύγουσα. Περαιτέρω, είναι απορριπτέος ως αλυσιτελώς προβαλλόμενος ο ισχυρισμός της προσφεύγουσας ότι το υπολογιζόμενο για τους αντικαταστάτες κόστος υπερκαλύπτει το νόμιμο κόστος αντικαταστατών, καθόσον αυτή μη νομίμως και κατά παράβαση του νόμου και της διακήρυξης, δεν συνυπολόγισε διακριτά το κόστος αντικατάστασης των αντικαταστατών στις οικονομικές της προσφορές.Για τους λόγους αυτούςΑπορρίπτει την προσφυγή αναθεώρησης.
ΕΣ/ΤΜ.ΕΒΔΟΜΟ/1159/2023
ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ (...)Από το έγγραφο αιτιολόγησης της οικονομικής προσφοράς της παρεμβαίνουσας προκύπτει ότι, για την αιτιολόγηση του προσφερόμενου από αυτήν κόστους, η ανάδοχος προέβη σε μια ενδελεχή ανάλυση κόστους με διάκριση τόσο στο άμεσο κόστος εκτέλεσης του έργου (συνεργείο εκσκαφών- καθαιρέσεων, συνεργείο σκυροδεμάτων, συνεργείο πλακοστρώσεων, συνεργείο δικτύων, συνεργείο τοποθέτησης- κατασκευής φρεατίων, συνεργείο γενικών καθηκόντων, συνεργείο ασφαλτικών εργασιών, συνεργείο εργασιών πρασίνου, συνεργείο συστήματος υπογειοποίησης κάδων απορριμμάτων), με υπολογισμό ανά ομάδα εργασίας του αναγκαίου ανθρώπινου δυναμικού, του αντίστοιχου μηχανολογικού εξοπλισμού, του απαιτούμενου χρόνου εργασίας, της αναμενόμενης μέσης ημερήσιας απόδοσης του συνεργείου, ως προς τα οποία παρατίθενται παραλλήλως στοιχεία κόστους, όσο και στο έμμεσο κόστος (γενικά έξοδα εργοταξίου, έξοδα εγγυητικών και ασφαλίσεων, γενικά έξοδα της επιχείρησης, κρατήσεις, φόροι κλπ). Στο τέλος της ανάλυσης αυτής παρατίθεται κατάλογος προσφορών διαφόρων τρίτων επιχειρήσεων, χωρίς όμως να αποδεικνύεται η βούληση της παρεμβαίνουσας ένωσης να μην εκτελέσει η ίδια με δικά της μέσα συγκεκριμένα τμήματα του δημοπρατούμενου έργου ούτε ότι το αναλυτικά κοστολογούμενο στην ανάλυση αυτή προσωπικό ή ο μηχανολογικός εξοπλισμός ή έστω μέρος αυτού ανήκει στις αναφερόμενες τρίτες επιχειρήσεις, οι οποίες θα το διαθέσουν σε αυτήν εφόσον αναδειχθεί ανάδοχος. Συνεπώς και ενόψει του γεγονότος ότι η παρεμβαίνουσα ένωση διαθέτει την απαιτούμενη τεχνική και επαγγελματική ικανότητα, καθώς τα μέλη της καλύπτουν αυτοτελώς τις κατηγορίες ΜΕΕΠ (οικοδομικών, οδοποιίας, ηλεκτρομηχανολογικών και πρασίνου), που ζητούνται στην διακήρυξη (άρθρο 23.4), το Τμήμα κρίνει ότι εφόσον η ίδια η παρεμβαίνουσα δεν δηλώνει ότι προτίθεται να μην εκτελέσει ορισμένα τμήματα του έργου, ο σχετικός κατάλογος που περιλήφθηκε στην τελευταία σελίδα του εγγράφου αιτιολόγησης της οικονομικής της προσφοράς και όχι στο αντίστοιχο πεδίο του ΕΕΕΣ (Μέρος ΙΙ.Γ, Δ), κατά τα βασίμως προβαλλόμενα από αυτήν, παρατίθεται ως συγκριτικό στοιχείο για την απόδειξη/τεκμηρίωση της προσφοράς της με βάση τις τιμές της αγοράς και όχι ως δήλωση υπεργολαβίας από τις ανωτέρω επιχειρήσεις. Συνακόλουθα ο σχετικώς προβαλλόμενος λόγος ανάκλησης πρέπει να γίνει δεκτός.
ΕΣ/ΚΛ.Ε/60/2018
Νομιμότητα της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου και του σχεδίου σύμβασης του έργου του Δήμου Αγίου Δημητρίου με τίτλο «ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΟΔΩΝ 2017», (...)Με βάση τα προεκτέθεντα, ο όρος του άρθρου 3.3 της διακήρυξης, σύμφωνα με τον οποίο οι ενδείξεις του άρθρου 3.2 θα πρέπει να αναγράφονται και επί των υποφακέλων «Δικαιολογητικά Συμμετοχής» και «Οικονομική Προσφορά» του κυρίως φακέλου της προσφοράς, δεν έχει τεθεί επί ποινή αποκλεισμού, όπως αντιθέτως συμβαίνει σε άλλες περιπτώσεις, ρητώς προβλεπόμενες στη διακήρυξη (βλ. π.χ. άρθρα 3.3 περ. β΄, 24.1 και 24.2 αυτής, πρβλ. ΣτΕ Ε.Α. 385/2014, 74/1999). Περαιτέρω, εφόσον η συμμετέχουσα επιχείρηση «... ...» είχε αναγράψει επί του κυρίως φακέλου της προσφοράς τις ενδείξεις που απαιτούνται από το άρθρο 3.2, ενώ οι δύο υποφάκελοι έφεραν την αντίστοιχη ένδειξη «Δικαιολογητικά Συμμετοχής» και «Οικονομική Προσφορά» και εσωκλείονταν στον κυρίως φάκελο, διασφαλίστηκε πλήρως το περιεχόμενο καθενός υποφακέλου καθώς και η υποβολή τους εκ μέρους του συγκεκριμένου προσφέροντος, στο πλαίσιο του ελεγχόμενου διαγωνισμού. Με δεδομένα αυτά, μη νομίμως αποκλείστηκε η επιχείρηση «... ...», χωρίς να αποσφραγιστούν οι φάκελοι με τα δικαιολογητικά συμμετοχής και την οικονομική της προσφορά διότι η παράλειψη αναγραφής των ενδείξεων της παρ. 3.2 σε αυτούς τους υποφακέλους συνιστά, στην προκειμένη περίπτωση, επουσιώδη τυπική παράλειψη που δεν πλήττει τους όρους του ανταγωνισμού ή της διαφάνειας, αλλοιώνοντας τα στοιχεία ή το περιεχόμενο της προσφοράς της (πρβλ. Ε.Σ. Απόφ. VI Τμ. 1645/2014, ΣτΕ Ε.Α. 385/2014). Ο αποκλεισμός δε αυτός συνιστά ουσιώδη νομική πλημμέλεια που κωλύει την υπογραφή του ελεγχόμενου σχεδίου σύμβασης. Επισημαίνεται, ωστόσο, ότι η Διοίκηση διατηρεί τη δυνατότητα να αποκαταστήσει τη νομιμότητα της διαδικασίας και να αναδιαμορφώσει, αν συντρέχει νόμιμη περίπτωση, το τελικό αποτέλεσμα του διαγωνισμού (πρβλ. ΣτΕ Ε.Α. 227/2011). Ειδικότερα, η Επιτροπή του Διαγωνισμού δύναται, με σχετικό Πρακτικό της, να προβεί, στην αποσφράγιση των υποφακέλων «Δικαιολογητικά Συμμετοχής» και «Οικονομική Προσφορά» της κατά τα ανωτέρω μη νομίμως αποκλεισθείσας επιχείρησης «... ...», στον έλεγχο της οικονομικής της προσφοράς και των δικαιολογητικών συμμετοχής και στη σύνταξη νέου πίνακα μειοδοσίας με την συμπερίληψη στον πίνακα αυτόν της προσφοράς της επιχείρησης «... ...», εφόσον αυτή κριθεί παραδεκτή. Στη συνέχεια και σε περίπτωση που η προσφορά της ως άνω επιχείρησης είναι υψηλότερη αυτής του αναδειχθέντος μειοδότη, ήτοι παραμείνει προσωρινός μειοδότης η επιχείρηση «.......», να επανυποβληθεί, αφού εγκριθεί από την Οικονομική Επιτροπή, το σχετικό Πρακτικό και το νέο σχέδιο σύμβασης προς έλεγχο στο παρόν Κλιμάκιο (πρβλ. Ε.Σ. Πρ. Ε΄ Κλιμ. 482, 533/2017), μη απαιτουμένης ως περιττής, - αφού το άνοιγμα των ως άνω υποφακέλων δεν θα επηρεάζει το αποτέλεσμα της δημοπρασίας -, είτε νέας κληρώσεως είτε της εκδόσεως νέας κατακυρωτικής απόφασης υπέρ του προσωρινού μειοδότη. Για τους λόγους αυτούς.Κωλύεται, κατά τα αναφερόμενα στο σκεπτικό, η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης μεταξύ του Δήμου Αγίου Δημητρίου και της εργοληπτικής επιχείρησης «... ...», για την εκτέλεση του έργου «ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΟΔΩΝ 2017».
ΕλΣυν.Κλ.Τμ.4/136/2017
Παροχή υπηρεσιών φύλαξης-ασφάλειας χώρων: Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις νομικές σκέψεις που προηγήθηκαν, το Κλιμάκιο κρίνει ότι:..Κατά τα βασίμως προβαλλόμενα από τη διαφωνούσα Αναπληρώτρια Επίτροπο, ο .. όφειλε, δοθέντος του ότι το εργολαβικό κέρδος και το διοικητικό κόστος της προσφοράς της μειοδότριας εταιρείας παρίστατο εξ αντικειμένου υπερβολικά χαμηλό, αφ' ενός να καλέσει αυτήν προκειμένου να διευκρινίσει τα ανωτέρω στοιχεία της προσφοράς της και να αποδείξει ότι τα υπολογισθέντα από αυτήν ποσά εργολαβικού κέρδους και διοικητικού κόστους ήταν εύλογα, και αφ' ετέρου να εκτιμήσει τη λυσιτέλεια των ισχυρισμών της και να αποφασίσει, αιτιολογημένα, για την αποδοχή ή την απόρριψη της προσφοράς της. Και ναι μεν η κατά τα ανωτέρω κλήση της μειοδότριας εναπόκειται στην διακριτική ευχέρεια των οργάνων του, πλην όμως η χρήση αυτής δεν είναι απόλυτη - όπως εσφαλμένως υπολαμβάνουν τα όργανα του … - και πρέπει να αιτιολογείται πλήρως, ώστε να είναι εφικτός ο δικαστικός έλεγχος της τήρησης των άκρων ορίων της.Επομένως, σύμφωνα και με όσα αναφέρονται στην 5η σκέψη, ο .., κρίνοντας ότι η προσφορά της φερόμενης ως δικαιούχου εταιρείας «..» ήταν παραδεκτή άνευ άλλου τινός και παραλείποντας να καλέσει αυτήν προς αιτιολόγηση των προαναφερομένων στοιχείων της προσφοράς της, υπερέβη τα άκρα όρια της διακριτικής του ευχέρειας, με συνέπεια να μην είναι νόμιμη η ανάθεση των επίμαχων υπηρεσιών σε αυτήν.(..)Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω η ελεγχόμενη δαπάνη δεν είναι νόμιμη και το υπό κρίση χρηματικό ένταλμα πληρωμής δεν πρέπει να θεωρηθεί
ΣΤΕ/602/2021
ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΦΥΛΑΞΗΣ:Εφόσον, συνεπώς, ο αναθέτων φορέας ή, μετά από άσκηση προδικαστικής προσφυγής, η ΑΕΠΠ διαπιστώνει ότι ο προσφέρων υπολόγισε διοικητικό κόστος για την εκτέλεση της σύμβασης, το ύψος του οποίου κρίνεται ανεπαρκές (ώστε και η προσφορά να εμφανίζεται ασυνήθιστα χαμηλή), πρέπει να παρέχεται στον προσφέροντα η δυνατότητα, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 313 του ν. 4412/2016 (και τη στοιχούσα προς αυτό παρ. 3.1 της διακήρυξης), να αιτιολογήσει ενώπιον του αναθέτοντος φορέα τη σοβαρότητα της προσφοράς του, επικαλούμενος κάθε στοιχείο που μπορεί να δικαιολογήσει τη σύνθεσή της. Ο αποκλεισμός, στην περίπτωση αυτή, του διαγωνιζομένου από τη διαδικασία ανάθεσης αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα του αναθέτοντος φορέα, αφού κρίνει αιτιολογημένα ότι τα στοιχεία που του παρέχει ο διαγωνιζόμενος δεν δικαιολογούν το χαμηλό επίπεδο της προσφοράς του (βλ. ΣτΕ 3439/2014). Ενόψει αυτών, όπως βασίμως προβάλλεται με την κρινόμενη αίτηση, η ΑΕΠΠ παραβίασε τις ανωτέρω διατάξεις του νόμου και της διακήρυξης με το να δεχθεί ότι η αιτούσα εταιρεία πρέπει να αποκλεισθεί άνευ ετέρου από το διαγωνισμό λόγω ελλιπούς υπολογισμού του διοικητικού κόστους, παραλείποντας να αναπέμψει την υπόθεση στον αναθέτοντα φορέα, προκειμένου να ασκήσει νομίμως την πιο πάνω αρμοδιότητά του.Ακυρώνει εν μέρει, κατά το σκεπτικό, την 1392,1393/2020 απόφαση της Αρχής Εξέτασης Προδικαστικών Προσφυγών.
ΒΛΕΠΕ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΣ/ΚΛ.Ζ/943/2022.
ΑΕΠΠ/1033,1034/2021
«ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΛΑΞΗΣ ΣΤΟ ... ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ», εκτιμώμενης συνολικής ανώτατης προϋπολογισθείσας αξίας, χωρίς το δικαίωμα προαίρεσης, εκατόν σαράντα οκτώ χιλιάδων οκτακοσίων ευρώ (148.800,00 €) συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ 24%(....)Ένας εργαζόμενος σε πενθήμερη βάση με ημερομίσθιο εργάζεται 22 πραγματικές ημέρες που αντιστοιχούν σε 26 ασφαλιστικές. Όταν ο εργαζόμενος αυτός λάβει την Κανονική του Άδεια, ένας άλλος εργαζόμενος ο αντικαταστάτης του θα καλύψει τις ημέρες αυτές. Ο Αντικαταστάτης δικαιούται όλες τις τακτικές κα έκτακτες αποδοχές (Μικτές Αποδοχές, Προσαυξήσεις Νυχτερινών και Κυριακών & Αργιών, Δώρο Χριστουγέννων κα Πάσχα, Επίδομα Αδείας κλπ.) στην αναλογία των ημερών που θα εργαστεί. Δηλαδή εν προκειμένω, ο αντικαταστάτες θα λάβουν τα ωρομίσθια που αντιστοιχούν στις μικτές αποδοχές, δώρα κα επιδόματα ενός μήνα. Συνεπώς το εργατικό κόστος του αντικαταστάτη ανέρχεται σε 1/12 όλων των παραπάνω (Μικτές Αποδοχές, Προσαυξήσεις Νυχτερινών κα Κυριακών & Αργιών, Δώρο Χριστουγέννων κα Πάσχα, Επίδομα Αδείας κλπ.) χ της αναλογίας του χρονικού διαστήματος που θα απασχοληθεί….». Συνεπώς, δοθέντος ότι η «...» βασίζει τους υπολογισμούς της οικονομικής προσφοράς της στο κόστος απασχόλησης των 6,08 ευρώ/ώρα, το οποίο υπολογίστηκε εσφαλμένως, συμπαρασύρεται και κατά τα λοιπά η προσφορά της σε εσφαλμένους υπολογισμούς, γενομένου δεκτού του οικείου λόγου προσφυγής της δεύτερης προσφεύγουσας.(....)Ακυρώνει την προσβαλλόμενη υπ’αριθ. ...απόφαση του Δ.Σ. της ...με την επωνυμία «...» και το δ.τ. «...», κατά τα αναφερόμενα στο σκεπτικό της παρούσας.
ΒΛΕΠΕ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΕΠΠ/1356/2021 ΚΑΙ ΔΕφΑθ/66/2022.
ΕΣ/ΚΠΕ.ΤΜ.7/91/2019
Καταβολή αμοιβής για την καθαριότητα των λιμένων :Κατά τα αναφερόμενα στο, από 17.12.2018, έγγραφο του διαχειριστή της αναδόχου εταιρείας, που, κατ’ υιοθέτηση του περιεχομένου του, επικαλείται ο Πρόεδρος του ως άνω Δημοτικού Λιμενικού Ταμείου, τα άνω υπολογισθέντα στην προσφορά της ποσά διοικητικού κόστους και εργολαβικού κέρδους, παρίστανται εύλογα, δοθέντος ότι α) έχει ήδη αποσβέσει το κόστος αγοράς του απαραίτητου εξοπλισμού, β) με την παροχή των επίμαχων υπηρεσιών επιδιώκεται και η διατήρηση της θέσης της στην αγορά, καθώς και η διαφημιστική της προβολή και γ) διατηρεί υποκατάστημα στην….., όπου διαμένει και ο διαχειριστής της, με αποτέλεσμα να μην επιβαρύνεται με πρόσθετα διοικητικά κόστη εποπτείας και διαμονής. Οι ως άνω εξηγήσεις θεμελιώνουν επαρκώς, κατά τα γενόμενα δεκτά στην προηγούμενη σκέψη, το εύλογο, ήτοι το μη διακυβεύον την ομαλή εκτέλεση της σύμβασης, ποσοστό των άνω οικονομικών μεγεθών, όπως άλλωστε καταδεικνύεται και από την, από 30.8.2018, βεβαίωση καλής εκτέλεσης των επίμαχων υπηρεσιών της αρμόδιας επιτροπής παραλαβής.
ΕΣ/ΚΠΕ/ΤΜ.4/131/2018
Παροχή υπηρεσιών καθαριότητας: Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις νομικές σκέψεις που προηγήθηκαν, το Κλιμάκιο κρίνει τα εξής: α) Όπως βασίμως προβάλλεται με τον πρώτο λόγο διαφωνίας, οι επίμαχες υπηρεσίες μη νομίμως ανατέθηκαν στη φερόμενη ως δικαιούχο εταιρεία με απευθείας ανάθεση. Τούτο δε, διότι, η εκτιμώμενη αξία των εν λόγω υπηρεσιών, οι οποίες έχουν περιοδικό χαρακτήρα, υπολογιζόμενη σε βάση δωδεκαμήνου, σύμφωνα με τις ειδικότερες προβλέψεις της διάταξης του άρθρου 6 παρ. 11 του νόμου 4412/2016 για τις συμβάσεις υπηρεσιών περιοδικού χαρακτήρα (βλ. σκ. ΙΙ), υπερβαίνει τόσο το ποσό των 20.000 ευρώ, μέχρι του οποίου επιτρέπεται η, άνευ ειδικών λόγων, προσφυγή στην εξαιρετική διαδικασία της απευθείας αναθέσεως, όσο και το ποσό των 60.000 ευρώ, μέχρι του οποίου επιτρέπεται προσφυγή στη διαδικασία του συνοπτικού διαγωνισμού, αφού και μόνο η αξία των προαναφερομένων συμβάσεων καθαριότητας που συνήφθησαν εντός του χρονικού διαστήματος από 13.12.2017 έως 17.6.2017, ήτοι εντός χρονικού διαστήματος έξι (6) περίπου μηνών, ανήλθαν στο ποσό των 57.081,56 ευρώ άνευ Φ.Π.Α. [βλ. και την 7927/17.7.2017 διακήρυξη για τη διενέργεια συνοπτικού διαγωνισμού, σύμφωνα με την οποία η προϋπολογισθείσα δαπάνη για την ανάθεση των επίμαχων υπηρεσιών για έξι (6) μήνες ανήλθε στα 55.000 ευρώ άνευ Φ.Π.Α.]. Περαιτέρω, από τα στοιχεία του φακέλου δεν προκύπτει η συνδρομή απρόβλεπτων περιστάσεων που κατέστησαν αδύνατη την ανάθεση των εν λόγω υπηρεσιών κατόπιν διενέργειας ανοικτού διαγωνισμού. Ειδικότερα, από τα στοιχεία του φακέλου δεν προκύπτει ότι το Νοσοκομείο προέβη εγκαίρως σε όλες τις απαιτούμενες ενέργειες για τη διενέργεια ανοικτού διαγωνισμού εντός του επίμαχου χρονικού διαστήματος, αντιθέτως, δε, προκύπτει ότι επιχειρούσε να καλύψει τις ανάγκες του σε υπηρεσίες καθαριότητας πρόσκαιρα, με συνοπτικούς διαγωνισμούς και διαδοχικές απευθείας αναθέσεις. Το γεγονός δε της μη έγκαιρης ολοκλήρωσης του συνοπτικού διαγωνισμού που προκηρύχθηκε με την 11742/26.10.2016 διακήρυξη, δεν συνιστά έκτακτο και απρόβλεπτο γεγονός που δικαιολογεί την επίμαχη απευθείας ανάθεση, καθώς, σε κάθε περίπτωση, ο εν λόγω διαγωνισμός, ενόψει του ύψους της ετήσιας δαπάνης για την παροχή υπηρεσιών καθαριότητας, η οποία υπερβαίνει το ποσό των 60.000 ευρώ, δεν συνιστά νόμιμη διαδικασία αναθέσεως. Εξάλλου, λόγω του γεγονότος ότι η ετήσια δαπάνη του Νοσοκομείου για υπηρεσίες καθαριότητας υπερβαίνει κατά πολύ το ποσό των 15.000 ευρώ, η απόφαση για την ανάθεση των επίμαχων υπηρεσιών καθαριότητας μη νομίμως ελήφθη από τον Διοικητή του Νοσοκομείου, όπως βασίμως, επίσης, προβάλλεται από την Αναπληρώτρια Επίτροπο, ενώ δεν δύναται να θεωρηθεί ότι η επίμαχη ανάθεση έχει εγκριθεί με την προμνησθείσα 6/23.2.2017 (Θέμα 17ο) απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του Νοσοκομείου, με την οποία εγκρίθηκε η απευθείας ανάθεση των εν λόγω υπηρεσιών, προϋπολογισμού 30.000 ευρώ, κατόπιν συλλογής προσφορών, αφού η συνολική δαπάνη των αναθέσεων που πραγματοποιήθηκαν μετά την ανωτέρω απόφαση, συμπεριλαμβανομένης και της επίμαχης, υπερβαίνουν το ποσό των 30.000 ευρώ (25.845,73 ευρώ με την 2229/1.3.2017 σύμβαση + 14.983,17 ευρώ με την επίμαχη). Επιπλέον, βασίμως προβάλλεται με τον τρίτο λόγο διαφωνίας ότι η επίμαχη σύμβαση, κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρων 130 του ν. 4412/2016 και 68 παρ. 1 και 3 του ν. 3863/2010, δεν περιλαμβάνει τα στοιχεία α΄ έως στ΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 68 του ν. 3863/2010, με συνέπεια να είναι άκυρη και να μην δύναται να αποτελέσει νόμιμο έρεισμα για την πληρωμή της εντελλόμενης με το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα δαπάνης. Όσον αφορά δε τον ισχυρισμό του Νοσοκομείου ότι τα στοιχεία αυτά περιλαμβάνονται στην προσφορά που είχε κατατεθεί από την φερόμενη ως δικαιούχο στον διενεργηθέντα βάσει της 11742/26.10.2016 διακηρύξεως συνοπτικό διαγωνισμό, ο οποίος εκκρεμούσε, ο ισχυρισμός αυτός δεν δύναται να ασκήσει καμία επιρροή, καθώς πρόκειται για εντελώς διαφορετικές διαδικασίες, στις οποίες υπεβλήθησαν διαφορετικές προσφορές, ενώ ουδόλως προκύπτει από το κείμενο της επίμαχης συμβάσεως ότι έχει προσαρτηθεί σε αυτήν και αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της τυχόν υποβληθείσα στη διαδικασία αυτή (της απευθείας αναθέσεως) προσφορά της φερομένης ως δικαιούχου, η οποία να περιλαμβάνει όλα τα απαιτούμενα σύμφωνα με το άρθρο 68 παρ. 1 του ν. 3863/2010 στοιχεία. Τέλος, γενομένων δεκτών των ανωτέρω λόγων μη νομιμότητας της δαπάνης, παρέλκει ως αλυσιτελής η εξέταση του τέταρτου λόγου διαφωνίας.
ΕΣ/ΚΛ.Ε/231/2018
ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ..... Με τα δεδομένα αυτά και δοθέντος, περαιτέρω, ότι η δημοπρατούμενη σύμβαση στοχεύει σε συγκεκριμένο λειτουργικό τεχνικό αποτέλεσμα, ήτοι στην λειτουργική και ενεργειακή αναβάθμιση των επίμαχων χώρων, το αντικείμενο αυτής αφορά στην εκτέλεση δημοσίου έργου. Για το λόγο άλλωστε αυτό: α) με το άρθρο 2.2.4.1. της διακήρυξης ορίσθηκε, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 76 του ν. 4412/2016, ότι στο διαγωνισμό δικαιούνται να συμμετάσχουν εργοληπτικές επιχειρήσεις που είναι εγγεγραμμένες στο Μ.Ε.Ε.Π. για έργα κατηγορίας πρασίνου, καθώς και επιχειρήσεις που δεν είναι εγγεγραμμένες στο άνω Μητρώο αλλά ασκούν συναφή με το έργο επαγγελματική δραστηριότητα, εφόσον πληρούν τα κριτήρια επιλογής των άρθρων 2.2.5 και 2.2.6 αυτής (οικονομική και χρηματοοικονομική επάρκεια, τεχνική ικανότητα, βλ. άρθρα 75 και 76 παρ. 4 του ως άνω νόμου), β) το έργο εντάχθηκε στο Τεχνικό Πρόγραμμα Έργων του Δήμου και γ) με το άρθρο 4 της από 20.9.2017 προγραμματικής σύμβασης για την υλοποίησή του, μεταξύ του Δήμου .... και της Περιφέρειας Αττικής, είχε ρητά ορισθεί ότι θα δημοπρατηθεί σύμφωνα με τις διατάξεις περί δημοσίων έργων.Με τα άρθρα 1.3 και 2.4.4 της διακήρυξης του ελεγχόμενου διαγωνισμού, ορίσθηκε ότι η σύμβαση θα ανατεθεί με κριτήριο κατακύρωσης την πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά βάσει τιμής για το σύνολο της «υπηρεσίας», καθώς και ότι η προσφερόμενη τιμή της «παρεχόμενης υπηρεσίας» δίνεται σε ευρώ για το σύνολο του προϋπολογισμού, της προκύπτουσας από την άνω τιμή έκπτωσης εφαρμοζόμενης σε όλες τις επιμέρους τιμές εκάστου άρθρου αυτού. Με τις διατάξεις αυτές επιλέχθηκε, κατ’ ουσίαν, από την αναθέτουσα αρχή να συνταχθούν και υποβληθούν οι οικονομικές προσφορές με ενιαίο ποσοστό έκπτωσης, δυνατότητα που, με τις διατάξεις του άρθρου 125 του ν. 4412/2016, παρέχεται μόνο στην περίπτωση έργων με εκτιμώμενη αξία μικρότερη των 60.000 ευρώ χωρίς Φ.Π.Α., προϋπόθεση που στην προκειμένη περίπτωση δεν συντρέχει, με αποτέλεσμα να πλήττεται η νομιμότητα της κατακυρωτικής του αποτελέσματος του διαγωνισμού απόφασης στην εταιρεία «Π2Κ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΙΚΕ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ».Περαιτέρω μη νομίμως, με το άρθρο 2.4.3.2. της διακήρυξης, απαιτήθηκε, επί ποινή αποκλεισμού, η υποβολή φακέλου τεχνικής προσφοράς, αφού η δυνατότητα αυτή παρέχεται, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων άρθρα 92 παρ. 2 και 94 παρ. 1 του νόμου 4412/2016, μόνο στην περίπτωση που εφαρμόζεται το άρθρο 50 (μελέτη - κατασκευή) και κριτήριο ανάθεσης είναι η πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά βάσει βέλτιστης σχέσης ποιότητας- τιμής. Όπως δε καταδεικνύεται, αφενός από το μικρό -σε σχέση με τη μη ιδιαίτερη τεχνική πολυπλοκότητα και τον μη ευκαταφρόνητο προϋπολογισμό του έργου – αριθμό οικονομικών φορέων που συμμετείχαν στο διαγωνισμό (5), αφετέρου από το γεγονός ότι μόνο οι δύο εξ αυτών υπέβαλαν πλήρη φάκελο τεχνικής προσφοράς, ο ως άνω μη νόμιμος όρος έδρασε ανασταλτικά στην ανάπτυξη ανταγωνισμού.Τέλος, λόγω της εσφαλμένης δημοπράτησης του ελεγχόμενου έργου ως προμήθειας - υπηρεσίας και της συνεπακόλουθης μη νόμιμης συνολικής απόκλισης της προκήρυξης από τους όρους του ισχύοντος κατά τον κρίσιμο χρόνο πρότυπου τεύχους διακήρυξης ανοικτής διαδικασίας για τη σύναψη ηλεκτρονικών δημοσίων συμβάσεων έργων με κριτήριο κατακύρωσης την πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά με βάση την τιμή (βλ. 29ΕΣ/2017 απόφαση Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ. ΦΕΚ Β΄3074), μη νομίμως δεν προσδιορίσθηκαν στη διακήρυξη, αλλά ούτε και στη σύμβαση αποτυπώνονται, τα ποσά των απροβλέπτων, της αναθεώρησης, καθώς και το έμμεσο κόστος της σύμβασης, ήτοι τα περιλαμβανόμενα στο συνολικό προϋπολογισμό του έργου και, κατ’ επέκταση, στην προσφορά της αναδόχου ποσά γενικών εξόδων και εργολαβικού οφέλους (βλ. άρθρο 53 παρ. 7 περ. θ ν. 4412/2016) . Οι ως άνω ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες πλήττουν τη νομιμότητα της διαδικασίας ανάθεσης του επίμαχου έργου και, ως εκ τούτου, κωλύουν την υπογραφή του υποβληθέντος σχεδίου σύμβασης για την υλοποίησή του.
ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.6/1070/2018
ΕΣ/ΚΠΕ.ΤΜ.7/278/2019
Αμοιβή για την καθαριότητα για τον ευπρεπισμό λιμένων..:Με δεδομένα αυτά, το Διοικητικό Συμβούλιο του Λιμενικού Ταμείου έχει εκδώσει απόφαση που, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 61 του ν. 3979/2011, αιτιολογεί την αδυναμία του υπηρετούντος προσωπικού να εκτελέσει τη σύμβαση και περιγράφει λεπτομερώς το αντικείμενό της (Ε.Σ. Πρ. VII Τμ. 73/2012). Επιπλέον, εφόσον η επίμαχη υπηρεσία ανατέθηκε απευθείας και όχι κατόπιν διαγωνιστικής διαδικασίας δεν απαιτείται σύνταξη τεχνικών προδιαγραφών κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 54 του ν. 4412/2016 (Α΄ 147), η δε τεχνική περιγραφή που συνόδευσε την οικονομική προσφορά της επιχείρησης παρουσιάζει λεπτομερώς το αντικείμενο των υπηρεσιών που προτίθεται να παράσχει, στα πλαίσια της διαπραγμάτευσής της με την αναθέτουσα αρχή (Ε.Σ. Πρ. Κλιμ. Προλ. Ελ. Δαπ. στο VII Τμ. 135/2017). Ωστόσο, η εντελλόμενη δαπάνη δεν είναι νόμιμη διότι, στη μεν προσφορά του αναδόχου δεν αναγράφονται, κατά παράβαση του άρθρου 68 παρ. 1 περ. α΄ έως στ΄, ο αριθμός των εργαζομένων που θα εκτελέσουν τις υπηρεσίες καθαριότητας παρά μόνον εκείνοι που θα παράσχουν εργασίες συντήρησης και επισκευής φθορών, οι ώρες εργασίας των εργαζομένων, η συλλογική σύμβαση εργασίας στην οποία υπάγονται, το ύψος του προϋπολογισθέντος ποσού που αφορά τις πάσης φύσεως νόμιμες αποδοχές τους, το ύψος των ασφαλιστικών εισφορών με βάση τα προϋπο-λογισθέντα ποσά και, στις περιπτώσεις καθαρισμού εσωτερικών κτιριακών χώρων, τα τετραγωνικά μέτρα καθαρισμού ανά άτομο (Ε.Σ. Πρ. Κλιμ. Προλ. Ελ. Δαπ. στο VII Τμ. 93/2019). Τα ανωτέρω στοιχεία ελλείπουν, κατά παράβαση της προανα-φερθείσας διάταξης, και από το κείμενο της σύμβασης η οποία, επιπροσθέτως, περιέχει ειδικό όρο για την εφαρμογή μόνον της εργατικής και ασφαλιστικής νομοθεσίας, όχι όμως και της νομοθεσίας περί υγείας και ασφάλειας των εργαζο-μένων και πρόληψης του επαγγελματικού κινδύνου. Οι ελλείψεις αυτές που, κατά ρητή επιταγή του νόμου, επάγονται την απόρριψη της προσφοράς, την ακυρότητα της σύμβασης και την απόρριψη της σχετικής δαπάνης δεν δύνανται να αναπλη-ρωθούν από την εκ των υστέρων υποβληθείσα αναλυτική περιοδική δήλωση του εργοδότη προς το Ι.Κ.Α. Σε κάθε δε περίπτωση, η εν λόγω περιοδική δήλωση δεν αναπληρώνει το σύνολο των ανωτέρω ελλείψεων της προσφοράς του αναδόχου και της σύμβασης ούτε προκύπτει ότι οι αναφερόμενοι σε αυτήν εργαζόμενοι απασχολούνται κατά την εκτέλεση της επίμαχης σύμβασης καθαριότητας. Τέλος, ο ισχυρισμός του Ταμείου ότι οι ελλείψεις εχώρησαν χωρίς πρόθεση καταστρατήγησης των οικείων διατάξεων καθώς τα χρηματικά εντάλματα όμοιων συμβάσεων προηγούμενων ετών (2016 και 2017) θεωρήθηκαν από την Υπηρεσία Επιτρόπου είναι απορριπτέος. Τούτο διότι, η ρητή και σαφής υποχρέωση αναγραφής των προαναφερόμενων στοιχείων θεσπίστηκε, επί ποινή αποκλεισμού της προσφοράς και ακυρότητας της σύμβασης, ήδη από το χρόνο ισχύος του άρθρου 68 του ν. 3863/ 2010, αφού το άρθρο 22 του ν. 4144/2013 που το τροποποίησε κατ’ ουσία επανέ-λαβε τις εν προκειμένω κρίσιμες ρυθμίσεις του, ενώ πάγια είναι και η νομολογία του Ελεγκτικού Συνεδρίου επί του ζητήματος αυτού (Ε.Σ. Πρ. VII Τμ. 20/2018). Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, η εντελλόμενη δαπάνη δεν είναι νόμιμη και το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα δεν πρέπει να θεωρηθεί.